İcra ve İflas Hukuku

Size tebliğ edilen belge ödeme emridir. İlamsız takiplerde, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edilebilir. Süresinde yapılan itiraz, takibi kendiliğinden durdurur. İtiraz edilmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir. Bu nedenle tebliğ tarihi ile itiraz süresinin dikkatle takip edilmesi, sürecin en kritik noktasıdır.

Alacaklının önünde iki yol vardır. Elinde imzası ikrar edilmiş bir senet ya da resmî belge varsa, itirazın tebliğinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesinde itirazın kaldırılmasını isteyebilir. Böyle bir belgesi yoksa, bir yıl içinde genel mahkemede itirazın iptali davası açar. Bu davada haksız çıkan taraf aleyhine, alacağın veya reddedilen kısmın yüzde yirmisinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilebilir.

Borçlu olmadığını iddia eden kişi, takipten önce veya sonra menfi tespit davası açabilir. Takipten sonra açılan menfi tespit davası, kural olarak takibi durdurmaz; ancak mahkemeden ihtiyati tedbir kararı alınarak icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmesi engellenebilir. Borç ödendikten sonra ise, ödenen paranın geri alınması için istirdat davası açılır. Haksız takip yapan alacaklı aleyhine tazminata hükmedilmesi de mümkündür.

Maaş ve ücretlerin, borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli olan kısmı haczedilemez. Bu kısım hâkim tarafından takdir edilir; ancak haczedilebilecek miktar hiçbir hâlde maaşın dörtte birinden az olamaz. Uygulamada maaşın dörtte biri haczedilir. Nafaka alacakları bu sınırlamaya tabi değildir ve tamamı üzerinden haciz mümkündür. Borçlunun yazılı muvafakati hâlinde daha yüksek oranda haciz de uygulanabilir.

Kural olarak hayır. Sosyal güvenlik mevzuatı uyarınca emekli aylıkları haczedilemez. Bu kuralın iki istisnası vardır: nafaka borçları ve borçlunun haczi kabul ettiğine dair yazılı muvafakati. Muvafakatin, borç doğduktan sonra ve haciz konusunda bilgi sahibi olunarak verilmiş olması gerekir. Emekli maaşı, bankaya yattıktan sonra hesapta biriken bir mevduata dönüşse dahi, nitelik değiştirmediği sürece bu koruma devam eder.

İcra ve İflas Kanunu’na göre, borçlunun ve aynı çatı altında yaşayan aile bireyleri için lüzumlu olan eşyalar haczedilemez. Buzdolabı, çamaşır makinesi, televizyon ve koltuk takımı gibi temel yaşamı sürdürmeye yarayan standart ev eşyaları bu koruma kapsamındadır. Ancak, evde aynı amaca hizmet eden birden fazla eşya bulunması halinde bunlardan biri haczedilebilir. Bunun yanı sıra, antika eserler, yüksek değerli tablolar veya temel ihtiyacı açıkça aşan lüks nitelikteki eşyaların muhafaza altına alınması mümkündür.

İcra dairesinin hukuka aykırı veya olaya uygun olmayan işlemlerine karşı icra mahkemesine şikâyet yoluna başvurulur. Süre, işlemin öğrenilmesinden itibaren yedi gündür. Ancak bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması hâlinde şikâyet süreye tabi değildir; süresiz olarak yapılabilir. Kamu düzenine aykırılık oluşturan işlemler de her zaman şikâyet konusu edilebilir.

İhalenin usulüne uygun yapılmaması, satış ilanının tebliğ edilmemesi, kıymet takdirinin hatalı olması veya ihaleye fesat karıştırılması hâllerinde ihalenin feshi talep edilebilir. Talep, ihale tarihinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine yapılır. İhaleden haberdar olmayan ilgililer bakımından süre, öğrenme tarihinden başlar; ancak her hâlde ihale tarihinden itibaren bir yıl geçmekle bu hak düşer.

Borçlarını vadesinde ödeyemeyen ancak ödeme niyeti bulunan ve makul bir ödeme planı sunabilen borçlular, icra mahkemesinden konkordato talep edebilir. Talep kabul edilirse borçluya geçici ve kesin mühlet verilir; bu süre içinde borçluya karşı takip yapılamaz ve mevcut takipler durur. Ayrıca icra takibi sırasında alacaklıyla anlaşarak taksitle ödeme taahhüdünde bulunmak da mümkündür; ancak taahhüdün ihlali ayrı bir sorumluluk doğurur.